علوی تبار: اصلاح طلبان در هدف انقلابی باشند – پایگاه اطلاع رسانی

روزنامه اعتماد نوشت: شاید چهار دهه بعد از انقلاب اسلامی ٥٧ بد نباشد که از فعالان سیاسی اصلاح‌طلب بپرسیم چرا زمانی انقلاب کردید و حالا از هر تریبونی نسبت به هر تحرکی اخطار می‌دهید
اصلاح‌طلبان به نقد روش انقلابی رسیدند؛ نه اینکه از انقلاب توبه کنند. یک وجه انقلاب عملکرد انقلابی است، در حالی که انقلابات وقتی رخ می‌دهند که نیروهای فعال سیاسی به این نتیجه برسند که اصلاح، امکان‌ناپذیر نیست. وقتی اصلاح‌پذیری نظامی به طور قاطع در ذهن فعالان سیاسی از بین برود، بستر برای انقلاب فراهم می‌شود. ذهنیتی که پدید می‌آید حاصل عملکرد حکومت وقت و تحلیل انقلابیون از این عملکرد است. در زمان شاه چند تلاش مهم برای اصلاحات به بن‌بست رسید. تلاش‌های دکتر مصدق، علی‌امینی در سال ٣٩ و بخشی از درباریان از خارج بازگشته، آن زمان به بن بست رسیدند.

اصلاح‌طلبان در چند سال اخیر با کلید واژه عقلانیت سیاسی با گروه‌های سیاسی دیگر ائتلاف کرده‌اند. این کلید واژه چه مرزی با محافظه‌کاری داشته است؟آیا اصلاح‌طلبان با کلید واژه عقلانیت سیاسی به محافظه‌کاری نغلطیده‌اند؟

اصولگراهای رادیکال به لحاظ هدف کاملا محافظه‌کار هستند و به هیچ‌وجه نمی‌خواهند ساختار حکومت و توزیع منابع موجود تغییر کند. وقتی می‌گویند انقلابی هستیم بیشتر به روش اذعان دارند. آنها به لحاظ هدف محافظه‌کار هستند. وقتی هم می‌گویند روش انقلابی دارند، عمدتا منظورشان بهره‌گیری از خشونت است. به خود حق می‌دهند از خشونت بهره بگیرند. از این رو نتیجه می‌گیرند که باید تمرکز قدرت وجود داشته باشد. آنها در ادعای انقلابی بودن دچار تناقض اساسی هستند، چون در هدف انقلابی نیستند اما در روش، خشونت را قبول دارند و برای اعمال آن به تمرکز قدرت روی می‌آورند. البته نباید فراموش کرد که بخشی از اصلاح‌طلبان امروز هم در هدف انقلابی نیستند. بخشی از اصلاح‌طلبان که در هدف انقلابی هستند و در روش اصلاح‌طلب، می‌توان طرفداران تغییرات بنیادی نامید. آنها گروهی از اصلاح‌طلبان هستند که هم روش و هم اهداف‌شان اصلاح‌طلبانه است. هر دو گروه سازگار رفتار می‌کنند و تجربه جهانی نشان داده که با روش‌های انقلابی می‌توان دگرگونی‌های عمیق و بنیادی دنبال کرد.

چرا امروز بیشتر چالش‌ها و بگو مگوهای دو جناح متمرکز بر روش و تاکتیک است و جریان‌ها بیان اهداف خود در جامعه را فراموش کرده‌اند؟ چرا چالش بین دو جناح چنان که در جوامع معمول است بر سر اهداف‌شان نیست و مدام از راه‌های رسیدن می‌گویند تا مقصدشان؟

مضمون اعتراضات اخیر لزوما انقلابی نبود. انقلاب زمینه‌هایی دارد و اتفاقات دی‌ماه بیشتر حالت یک شورش و اعتراض داشت تا حرکت انقلابی. جنبش توده‌وار وسیع نبود و جمعیتی که در اعتراض‌ها شرکت کردند بخش محدودی از جامعه بودند. اصلاح‌طلبان از حق اعتراض دفاع می‌کنند. آنها به عنوان طرفداران حقوق شهروندی که می‌خواهند پایبند اخلاق باشند، باید از حق اعتراض دفاع کنند. از حق اعتراض دفاع کردن به معنای دفاع کردن از هر اعتراضی نیست. ممکن است از اعتراضی به این دلیل که شعارها و هدفش را نمی‌پسندید
دفاع نکنید.

روزنامه اعتماد نوشت: شاید چهار دهه بعد از انقلاب اسلامی ٥٧ بد نباشد که از فعالان سیاسی اصلاح‌طلب بپرسیم چرا زمانی انقلاب کردید و حالا از هر تریبونی نسبت به هر تحرکی اخطار می‌دهید. کدام منطق، موجب این دو رویه متفاوت است؟ علیرضا علوی‌تبار، فعال سیاسی اصلاح‌طلب معتقد است که باید انقلابی بودن را در روش و هدف از هم تفکیک کرد.

او معتقد است که بخشی از اصلاح‌طلبان امروز در هدف انقلابی و رادیکال هستند و بخش دیگر از آنها غیر انقلابی. با این حال او معتقد است که هر دو گروه اصلاح‌طلب، در روش انقلابی نیستند. او تصریح می‌کند که اصلاح‌طلبان اگر می‌خواهند بمانند، باید راه‌حل‌هایی ریشه‌نگرانه‌تر به کار ببرند.

چرا اصلاح‌طلبان که در سال‌های انقلاب اسلامی ٥٧ انقلابی بودند، امروز اصلاح‌طلب شده‌اند؟

در ناآرامی‌های دی ماه، اصلاح‌طلبان خود را به لحاظ هدف جدا از اعتراضات دیده و بر این اساس علیه آن موضع گرفتند؟

من منشأ مشکلات فعلی کشور را توزیع شدیدا نابرابر منابع می‌دانم. فقط منابع مادی مدنظر من نیست؛ بلکه به منابع تولید اندیشه و منابع انسانی نیز اشاره می‌کنم. کنترل منابع عمومی کشور در انحصار گروهی خاص است. اصلاح‌طلب واقعی به دنبال دگرگونی و بازتوزیع مجدد و ریشه‌ای منابع است و می‌خواهد منابع را از حالت انحصار خارج کند. آنها باید به این مساله تاکید کنند که اصلاحات پیش نمی‌رود، مگر اینکه منابع باز توزیع شود و از حالت انحصاری و نابرابری شدید در توزیع خارج شود. در این صورت همه را ناامید می‌کنیم.

پس مصادیق آن از انحصار درآوردن آموزش، بهداشت و ایجاد فرصت‌های برابر خواهد بود؟

اصلاح‌طلبان باید به صورت ریشه‌نگری از برابری همه‌جانبه در ایران دفاع کنند. برابری جنسیتی، مذهبی و توزیع ثروت. نمی‌گویم لزوما به برابری می‌رسیم اما معتقد هستم که باید به سمت آن جهت‌گیری کرد؛ آن هم به نحوی ریشه‌ای و رادیکال. اصلاح‌طلبان اگر می‌خواهند بمانند، باید تحلیل‌ها و راه‌حل‌هایی ریشه‌نگرانه‌تر به کار ببرند.

بین اصلاح‌طلبان به لحاظ اینکه چه چیزی را منشأ مشکلات می‌دانند، اختلاف وجود دارد. گروهی معتقد هستند که اگر مسوولان و کارگزاران سیاسی تغییر کرده و متناسب با آنها سیاست‌ها و خط‌مشی‌ها تغییر کنند، مشکلی نخواهیم داشت. بخش دیگری از اصلاح‌طلبان معتقدند که در نظام تصمیم‌گیری مشکلات ساختاری داریم. حتی اگر مسوولان سیاسی هم تغییر کنند به دلیل معیوب بودن سیکل تصمیم‌گیری دوباره خطاها تکرار می‌شوند. گروه اول محافظه‌کار‌تر هستند نسبت به گروهی که ریشه مشکلات را در ساختار سیاسی می‌بینند. عقلانیت عملی یعنی تناسب بین ابزار و هدف. بستگی به اینکه هدف، چه نوع تغییری است باید ابزار متناسب را انتخاب کرد. چون در بین اصلاح‌طلبان در مورد اینکه چه چیز باید تغییر کند، دو دیدگاه داریم؛ بنابراین دو نوع عقلانیت عملی هم دارند. یکی عقلانیتی محافظه‌کارتر و دیگری عقلانیتی رادیکال‌تر و ریشه‌ای‌تر. این دو طیف در جریان اصلاحات وجود دارد.

اگر از زاویه کنشگر سیاسی نگاه کنیم باید تفکیکی بین هدف انقلابی و روش انقلابی داشته باشیم. کسی که هدف انقلابی دارد به دنبال تغییر و دگرگونی بنیادی ساختارهای جامعه است. به این لحاظ در ابعاد اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی ممکن است خیلی از اصلاح‌طلبان به لحاظ هدف انقلابی باشند، یعنی خواهان دگرگونی‌ها و تغییرات اساسی در جامعه باشند. آنچه امروز از آن فاصله گرفته‌اند، استفاده از روش‌های انقلابی است؛ نه هدف انقلابی. روش انقلابی همراه با خشونت و مبتنی بر جنبش توده‌ای است و توأم با نوعی تقلیل‌گرایی سیاسی است. به این معنا که همه مشکلات را به سیاست مرتبط می‌کند و تغییرات ناگهانی و یک شبه را می‌پسندد. اصلاح‌طلبان در آغاز انقلاب ٥٧ در هدف و روش انقلابی بودند. در حال حاضر خیلی از آنها در هدف انقلابی هستند اما تقریبا هیچ‌کدام در روش انقلابی نیستند. تقلیل‌گرایی سیاسی را نمی‌پسندند و به جای متکی بودن به جنبشی توده‌ای به جنبش نهادهای مدنی معتقد هستند. به دنبال تغییرات تدریجی، آرام، منظم اما پیوسته هستند و همچنین رهبری عقلایی و جمعی را جایگزین رهبری فرهمندانه و کاریزماتیک کرده‌اند. علت این رویکرد تجربه انقلاب است که به ما نشان داده خشونت این خطر را دارد که خودش اصالت پیدا کند؛ از حالت ابزار خارج شده و فضای خشنی را بر جامعه غالب کند. این خشونت سبب می‌شود که خیلی از آرمان‌های انقلاب تباه شود. روش انقلابی در کوتاه‌مدت مستلزم دیکتاتوری و تمر‌کز قوا است که استفاده از خشونت را در دست جمع محدودی متمر‌کز می‌کند تا برای ایجاد تغییرات از آن استفاده شود. تجربه انقلاب در زمینه روش انقلابی باعث فاصله گرفتن آنها از آن شده است.

علیه اعتراضات موضع خاصی گرفته نشد، علیه روشی انتقاد کردند که نمی‌شد آن را به همه اعتراض‌کنندگان تعمیم داد. اعتراض‌کنندگان هدف واحد و مشترکی را مطرح نکرده بودند. گروه‌های مختلف به دلیل تحقیر و از روی یأس واکنش نشان می‌دادند. این حرکت، رهبری و سازماندهی نداشت و از این رو هدف از پیش تعیین شده‌ای نداشت که اصلاح‌طلبان نسبت به آن موضع بگیرند. اعتراضات مربوط به بخشی از جامعه بود که مایوس و تحقیر شده بود و این امر، آنها را به خشم آورده بود. روش‌های خشن مربوط به همه هم نبود.

بنابراین معتقدید که اصلاح‌طلبان باید اهداف رادیکالی را دنبال کنند؟

اصلاح‌طلبی اگر می‌خواهد بماند باید در هدف انقلابی باشد.

منظورتان فقط تلاش‌های بخش‌هایی از قدرت است یا احزاب را هم شامل تلاشگران می‌دانید؟

احزاب هم از ابتدا انقلابی نبودند. تا سال ٤٢ احزاب کمتر انقلابی بودند. البته باید حزب توده را استثنا کنیم. همه به دنبال اصلاح بودند. سال‌های بعد که درآمد نفت افزایش یافت، شاه از حالت نماینده اقلیت بودن به نماینده شخص خود بودن، تبدیل می‌شود. در طرفداران حکومت هم امکان اصلاح متوقف می‌شود. حتی حزب‌های صوری هم تعطیل می‌شوند. حزب واحد شکل می‌گیرد و همه نیروهای سیاسی به این نتیجه می‌رسند که اصلاحات ناممکن است. جامعه‌ای که نیاز به تغییر دارد، مستعد یک انقلاب می‌شود. در واقع انقلابیون بر اساس تجربه از روش خود فاصله گرفتند.

آیا مواجهه اصلاح‌طلبان با اعتراضات اخیر ناشی از همان رویکرد مخالفت با اقدامات رادیکالی است؟

اصولگرایان هم مخالف جریان اصلاحات هستند و هم خود را انقلابی می‌نامند. آیا آنها در استفاده از این واژه به بیراهه نرفته‌اند؟ تناقضی در کاربرد این واژه توسط آنها می‌بینید؟






اخبار مرتبط

  • خواص گوجه سبز، این خوشمزه پر طرفدار – پایگاه اطلاع رسانی
  • تاکید روحانی بر اشتغالزایی ۲ بخش در سال ۹۷ – پایگاه اطلاع رسانی
  • شهادت مأمور انتظامی توسط قاچاقچیان سوخت + ترافیک نیمه سنگین در شمال به جنوب هراز – پایگاه اطلاع رسانی
  • تراکتور مقابل الغرافه قرمزپوش شد + پخش دیدار «پرسپولیس ـ السد» از لیگ قهرمانان آسیا – پایگاه اطلاع رسانی
  • دلایل مهاجرت پرستاران ایرانی به قطر – پایگاه اطلاع رسانی
  • مجلس مالزی در آستانه انحلال قرار گرفت – پایگاه اطلاع رسانی
  • ابعاد سیاسی مساله ارز در روزهای اخیر – پایگاه اطلاع رسانی
  • بازار ارز بر روی انگشت دلالان می‌چرخد؟! – پایگاه اطلاع رسانی
  • پاسخ دهید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *